Patricius Senensis (Latine c. 1475). Ad Perotum antistitem Sipontinum [1429-1480] et Cornelium Bononium [sc. Vitelli (c. 1450-c.1525)] certantes inter se de epistola Plinii ad Titum Vespasianum.
Observent docti doctos, venerentur, honorent.
Postulat hoc Phoebus Pieridumque chorus.
Iungat amicitiam virtus pallorque Minervae,
Mulceat officiis ac pietate pari.
Ἐγκυκλοπαιδείαν dicemus Pythagoream, 5
Namque mathematicis notior esse solet.
Nos doctrinae orbem facimus disquirere verum
Ac virtute frui, tum decus omne sequi,
Laedere nec quemquam factis dictisve protervis.
Pacis amatorem nam decet esse virum. 10
Obtrectare nefas, verbisve incessere quemquam,
Nam male pro dictis pessima verba cadunt.
Secreto loquitur si Plinius, omnia vultis Pandere?
Sed nocuit garrula lingua seni.
Illius obscure si lusit epistola, vestras 15
Virtutes vultis commaculare probris?
Alter in alterius iactat convicia mentem,
Quisque sui famam vindicat ingenii.
Solvere sed tanti est aliena aenigmata vobis?
At laus Oedipodi convenit ista magis. 20
Anthermum Hipponax quod amaris strinxit iambis
Causa subest. Turpem sculpserat ille prius
Et dedit effigiem cunctis spectare cinaedis
Notior ut vatis rursus imago foret.
Si gener infidum transfixit felle Lycamben 25
Abnuerat thalami foedus et ille sui.
Vos igitur, clari Graia Latiaque Camoena,
Desinite his odiis sollicitare animos!
Absistat stomachi fastus, deferveat ira,
Absit et ambitio prorsus et invidia! 30
Sumite fraternam mentem, certate benignis
Officiis, crescat conciliatus amor!
Tertius accedam vobis. Nam Palladis artes
Connectunt sanctae foedus amicitiae
Patrizio de Siena (Español 2022). A Peroto, arzobispo de Siponto [1429-1480], y a Cornelio de Bolonia [sc. Vitelli (c. 1450-c. 1525)] por sus discusiones en torno a la epístola de Plinio a Tito Vespasiano
Respétense los doctos entre sí, admírense, hónrense.
Así lo postula Febo y el coro de las Pierides.
Estrechen lazos de amistad la virtud y el miedo a Minerva,
y los dulcifiquen con deberes y una benevolencia parejos.
Llamaremos 'pitagórica' a la Ἐγκυκλοπαιδεία, 5
pues suele ser más conocida así a los matemáticos.
Nuestro deber es investigar el verdadero círculo del conocimiento,
disfrutar de la virtud, incluso perseguir todo género de honra,
sin herir a nadie con palabras o acciones virulentas.
Conviene, en efecto, que el hombre ame la paz, 10
Es execrable el espíritu despreciativo, atacar a alguien con palabras,
pues los insultos caen mal y no dicen nada.
Si Plinio habla en secreto, ¿queréis desvelarlo todo?
Hizo daño, no obstante, al anciano su lengua garrula.
Si con su epístola jugó con palabras oscuras, ¿queréis 15
manchar vuestras virtudes con ofensas?
Uno le lanza al otro reproches irrespetuosos,
y cada uno reclama para sí la fama merecedora de su talento.
Pero ¿tan importante es para vosotros resolver enigmas ajenos?
Esta alabanza, sin embargo, conviene más bien a Edipo. 20
El que Hiponacte atacara a Antermo con yambos amargos
tiene su explicación. Aquel le había esculpido antes una fea efigie
que exhibió ante un público de afeminados,
para que su rostro de vate se hiciera de nuevo más famoso.
Si a Licambes su yerno lo acusó de desleal con toda su hiel, 25
Fue porque aquel había negado la alianza de su tálamo.
¡Vosotros, a quien la Camena griega y latina han hecho ilustres,
dejad de soliviantaros con estos odios!
¡Cese la soberbia del mal humor, deje de hervir la ira,
aléjese de una vez tanto la ambición como la envidia! 30
¡Asumid una actitud fraterna, disputad benignamente
acorde con vuestros deberes, crezca el afecto con la conciliación!
Seré el tercero en unirme a vosotros. Pues las artes de Palas
tejen la alianza de la sagrada amistad.
- Gordan MS 153 Italy, s. XVex: ff. 1r-101r Francisci Patricii Senensis pontificis Caietani Epigrammaton Liber Ad librum suum.
- L. F. Smith, "A Notice of the Epigrammata of Francesco Patrizi, Bishop of Gaeta", Studies in the Renaissance 15 (1968) 92-143 (espec. pp. 121-122 [Poem. nº 211]).
- Poeti d'Italia in lingua latina: Francesco Patrizi / Franciscus Patricius, Siena, 1413 - 1494. Epigramma 12 (ed. L. F. Smith, 1968)
- Giovanni dalll'Orto, Testi originali per la storia gay. Francesco Patrizi da Siena (1413-1494).
- J. L. Charlet, Deux pièces de la controverse humaniste sur Pline: Niccolo Perotti, Lettre à Guarneri, C. Vitelli, Lettre à Partenio di Salo. Édition critique et commentaire, Sassoferrato, Istituto Internazionale di Studi Piceni, 2003.
- Véase también SAL (25/10/2022).